Professionele begeleiding bij hoogsensitiviteit, stress, burn-out en angst

31 december 2019
Hooggevoeligheid en werk

Hooggevoeligheid en werk

Hooggevoeligheid en werk

In 2018 leidde Esther Bergsma, HSP-coach, een internationaal onderzoek naar hoe hoogsensitieve mensen gelukkig en gezond blijven op hun werk. Verschillende landen in Europa deden mee, maar ook landen in Zuid-Amerika, de Verenigde Staten en Rusland. In deze blog vertel ik over de uitkomsten van dit onderzoek en vergelijk ik het met wat cliënten in mijn praktijk hierover vertellen.

 

Talenten en valkuilen

Zoals bij zoveel mensen het geval is, kan je talent tevens je valkuil zijn. Veel hoogsensitieve mensen hebben de volgende kwaliteiten, die ze in kunnen zetten op hun werk:

  • Betrouwbaar
  • Zorgvuldig
  • Collegiaal
  • Analytisch
  • Creatief
  • Associatief
  • Empathisch 
  • Zorgzaam 
  • Open minded
  • Goed kunnen luisteren
  • Groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben
  • Verbanden kunnen leggen
  • Vooruit kunnen denken
  • Oog voor detail hebben
  • Gevoel voor sfeer hebben

Een aantal eigenschappen zijn in het onderzoek eruit gelicht, met name die waar een HSP mee te maken kan krijgen op het werk. Van deze eigenschappen of kwaliteiten wordt ook de keerzijde, de valkuil, besproken.

1. Hooggevoelige mensen leveren hogere prestaties maar bereiken ook een hoger stressniveau.

 

Een HSP legt de lat voor zichzelf vaak hoog, en vraagt dus veel van zichzelf. Het gevolg daarvan is dat ze vaak vermoeid en gestresst raken, en zichzelf regelmatig veroordelen. Het verschil met iemand die niet hoogsensitief is, is dat een HSP meer details, zintuiglijke en energetische waarnemingen opnemen uit hun omgeving, en een langere en diepere verwerking van al deze prikkels hebben. Op veel werkplekken is hier geen tijd voor, of de HSP gunt zichzelf deze tijd niet.



Wat ik vaak hoor is dat HSP’s van anderen terugkrijgen dat het lijkt of ze alles zo goed kunnen, en dat het hen zo makkelijk af lijkt te gaan. Maar wat ze zelf vertellen, is dat ze het wel kúnnen, maar dat het ze heel veel energie kost. Ze betalen een hoge prijs voor hun kwaliteiten en zijn in hun vrije tijd vooral bezig om weer tot rust te komen en te herstellen.

 

2. Hooggevoelige mensen willen het voor iedereen goed doen.

 

Dit heeft te maken met het hoge streefniveau en de zorgvuldigheid die veel hoogsensitieve mensen kennen. Wat hierbij vaak gebeurt is, dat de HSP kiest voor een manier of oplossing die niet in zijn of haar eigen voordeel is. Als een collega teleurgesteld is, heeft de HSP daar lang last van. Hij of zij kan het niet makkelijk naast zich neerleggen. Maar als dit in zijn of haar eigen nadeel is, heeft dit ook een negatief effect. De HSP moet niet zelden leren zijn of haar eigen grenzen te leren voelen en aangeven.

 

Dit fenomeen kom ik vaak tegen in mijn praktijk. Mensen zijn zo erg over hun eigen grenzen gegaan, dat ze een burn-out gekregen hebben, of andere fysieke klachten ontwikkeld hebben. Om in balans te blijven is het belangrijk dat ze hun inlevingsvermogen en zorgzaamheid leren in te zetten voor zichzelf in plaats van alleen maar voor een ander.

 

3. Hooggevoelige mensen worden beïnvloed door emoties van anderen.

 

Veel HSP’s lijken de hele dag de sfeer in hun omgeving te scannen. Ze voelen emoties van anderen aan en kunnen deze overnemen, ze kunnen de moeheid, stress of fysieke klacht van anderen overnemen, ze voelen aan of er een harmonieuze of een ruzieachtige sfeer hangt, of iemand te vertrouwen is of niet, of dat een collega zich gelijkwaardig voelt ten opzichte van de ander, of niet. 

 

Uit hersenscans blijkt dat een HSP meer dan de gemiddelde mens alert is op sociale signalen. Dit wordt veroorzaakt door de sterk geactiveerde spiegelneuronen. De meerderheid van de hooggevoelige werknemers geeft dan ook aan het belastend te vinden om met veel collega’s in een ruimte te zijn, zoals in een kantoortuin.

 

Een HSP hecht vaak veel waarde aan harmonie. Negatieve signalen of reacties van collega’s hebben een grote impact op hen. Mail waaruit verplichting, tijdsdruk, ongelijkwaardigheid, afwijzing of iets van dien aard spreekt, activeert vrijwel direct het stress-systeem. Door de trage en diepe verwerking, zakt de stress maar langzaam weer af.

 

Waar ik met mensen die bij mij komen aan werk, is niet zozeer het leren afsluiten voor emoties of signalen van anderen. Wat in mijn optiek beter en duurzamer werkt, is het versterken van je eigen kern, je kracht, je zelfvertrouwen, je contact met jezelf, je eigenwaarde, je zelfzorg. Het vertrouwen in jezelf dat jij je grenzen voelt en aan kunt geven, dat je jezelf kunt beschermen, bijv. d.m.v. jezelf te uiten of jezelf eventueel uit een situatie te halen als dat beter voor je is. Zelfacceptatie, zelfcompassie en bewustwording zijn belangrijk. Maar ook praktische oplossingen zoals pauzes nemen, contact houden met je lijf en ademhaling, goed in balans blijven door voldoende beweging, slaap en voeding. Kortom, het vergroten van je eigen veiligheid.

 

Dit sluit aan bij het volgende punt:

 

4. Hooggevoelige mensen nemen te weinig rust.

 

Vanwege een groot verantwoordelijkheidsgevoel, een grote loyaliteit en een hoog streefniveau, werkt een HSP vaak hard en neemt hij te weinig rust. In Nederland is het bij 29% van de onderzochte mensen zelfs zo dat ze harder gaan werken als ze moe zijn. Uit onderzoek blijkt dat een HSP een betere focus, hogere scores en een snellere reactie heeft dan de gemiddelde mens. De keerzijde is dat de HSP meer stress oploopt dan een niet-HSP, en dat de HSP meer tijd nodig heeft om te herstellen.



Dit punt heeft ook weer een relatie met punt 2, het voor iedereen goed willen doen. Ik merk zo vaak dat hooggevoelige mensen zichzelf minder belangrijk vinden dan een ander. En dus zichzelf ook vaak geen rust gunnen. Ook komt het voor dat mensen echt niet weten hoe ze tot rust moeten komen. Het vertragen van de ademhaling, door bijvoorbeeld langer uit te ademen dan in, is dan een mooie en haalbare oefening om mee te beginnen.

 

5. Hooggevoelige mensen voelen dat ze meer geven (investeren) dan ze (aan waardering) ontvangen.

 

Hooggevoelige mensen zijn zorgvuldig, toegewijd en betrouwbaar, en dat is terug te zien in hun arbeidsprestaties. Ze investeren met oprechte aandacht in een project, de klant, of een collega. Daarbij zijn ze vaak creatief en hebben ze een vooruitziende blik, en zowel oog voor detail als overzicht over het geheel. Dat maakt dat ze regelmatig extra tijd, inzet en aandacht besteden aan het werk, want ze kunnen het niet ‘half’ doen.

 

Uit het onderzoek blijkt dat maar liefst 62% het gevoel heeft dat hun inzet en kwaliteiten niet gezien en gewaardeerd worden door collega’s of werkgevers. Dit heeft als gevolg dat de hoogsensitieve werknemer gefrustreerd raakt, of zelfs ziek wordt. Voor beide partijen is dit een verlies, want de werkgever kan dan geen gebruik maken van de waardevolle werknemer.

 

Ik hoor regelmatig dat het zelfs voorkomt dat een hooggevoelige werknemer juist dwars gezeten wordt. Ik heb dit zelf ook ondervonden, en nog steeds gebeurt dit. Een nieuw idee of initiatief wordt zo van tafel geveegd, of wordt doorgeschoven naar andere collega’s omdat het beter bij hun functie zou passen. Ik heb ervan geleerd om te verdragen, en om acties van anderen niet persoonlijk te nemen.

 

Wat hooggevoelige mensen nodig hebben op de werkplek

Uit het onderzoek komen 3 omstandigheden naar voren die juist een gunstig effect hebben op de hooggevoelige werknemer:

1. Een goede sfeer

 

Voor 64% is een goede sfeer onmisbaar om goed te kunnen functioneren. Het wordt zelfs als belangrijker ervaren dan een hoog salaris. Onder goede sfeer wordt verstaan: vertrouwen tussen collega’s, geen ruzie of spanningen, het humeur van collega’s en leidinggevenden en de bereidwilligheid elkaar te steunen.

 

Omdat een HSP snel sfeer of emoties overneemt, is het duidelijk dat een negatieve sfeer of negatieve emoties veel energie kosten. Deze ‘verloren’ energie kan dan niet aan het werk worden besteed.

 

Het is belangrijk dat een leidinggevende positieve feedback geeft aan een HSP, ruimte en vertrouwen geeft zodat de hoogsensitieve werknemer zijn eigen creativiteit aan kan spreken, en waardering heeft voor de kwaliteiten van de werknemer, ook als die buiten zijn of haar functie vallen.



2. Betekenisvol werk

 

Veel hooggevoelige werknemers willen een bijdrage leveren aan een betere maatschappij, mensen kunnen helpen, of het verschil kunnen maken in iemands leven of in een project of plan. 51% van de onderzochte werknemers in Nederland zegt teleurgesteld geraakt te zijn, omdat ze niet de bijdrage konden leveren zoals ze dat graag hadden gewild. Ze vinden geen vervulling in hun werk, kunnen hun talenten niet voldoende inzetten of ontplooien ten bate van iets of iemand anders. Dit sluit aan bij punt 5 (zie hierboven).

 

3. Voldoende vrije tijd

 

Dit is ook beschreven bij punt 4 (zie hierboven). Wat ook wordt aangegeven is dat veel hooggevoelige werknemers graag flexibele werktijden zouden willen hebben. Daardoor kunnen ze makkelijker hersteltijd inbouwen op het moment dat het nodig is. Dit is niet in alle functies mogelijk, net zoals voldoende pauzes nemen niet altijd haalbaar is.

 

Wat de HSP zelf wel kan doen is micropauzes nemen. Dit kun je ten allen tijde doen, al is het maar 1 minuut. In zo’n micropauze let je bijvoorbeeld op je ademhaling (even langer uit- dan inademen), je ontspant je spieren, je doet even je ogen dicht, of je doet even een rekoefening of een mindfulnessoefening. Loop even een stukje door het gebouw heen en blaas ondertussen goed uit en adem diep weer in. Of probeer in de lunchpauze even een stukje buiten te lopen. Het is even een moment van rust, voordat je weer verder gaat.



Wat kun je doen?

Als er voor jou gevoel te weinig aan deze punten kan worden voldaan, is het belangrijk om in actie te komen. Te lang doorgaan in een voor jou ongezonde situatie is voor niemand goed. Het kan verstandig zijn hulp in te schakelen of iemand te vragen om met je mee te kijken. Zelf kom je er niet altijd uit, of lijkt een oplossing vrijwel onmogelijk. Samen kom je sneller bij mogelijkheden waarvan je niet eens wist dat ze bestonden. 

 

Het kan ook zijn dat het voor jou belangrijk is om je lichaamssignalen te leren kennen, en van daaruit je grenzen aan te leren geven. Misschien heb je nooit geleerd jezelf serieus te nemen, of vind je anderen belangrijker dan jezelf. Je weet wellicht niet dat je hoogsensitief bent en wilt daar beter mee leren omgaan, je eigenwaarde is te laag of je veroordeelt jezelf, je raakt steeds overprikkeld of geblokkeerd en bent aan het overleven, of je kunt geen compassie voor jezelf voelen.

 

Wat het ook is, als je er hulp bij wilt kun je altijd contact met me opnemen. Een kennismakingsgesprek is kosteloos en vrijblijvend.



Vraag een gratis intakegesprek aan




Terug

Aanmelden voor de nieuwsbrief